Wat betekent terugkeer, wanneer het vliegtuig is geland en het dagelijks leven opnieuw begint? Om die vraag beter te begrijpen, brachten wij afgelopen maand een werkbezoek aan Turkije. Samen met IOM Turkije gingen we in gesprek met mensen die uit Nederland terug zijn gekeerd en met lokale collega’s in Ankara en Istanbul.
Turkije is een belangrijk bestemmingsland voor deelnemers aan het vrijwillige terugkeerprogramma. In 2025 keerden 271 migranten terug naar Turkije met ondersteuning van IOM. Ook is de luchthaven van Istanboel een cruciaal knooppunt voor transit bij terugkeer naar vele bestemmingen wereldwijd, waar een team van IOM klaarstaat om migranten naar al deze bestemmingen te begeleiden bij hun terugkeer.
IOM medewerkers tijdens het bezoek aan Turkije
Een nieuw begin in een complexe context
Turkije is een land vol dynamiek en contrasten. Moderne steden staan naast landelijke gebieden, en economische kansen wisselen sterk per regio. Terugkeerders vertelden uitgebreid over hun ervaringen na aankomst. Vooral de hoge inflatie en snel stijgende huurprijzen maken het opbouwen van een stabiel bestaan uitdagend, zeker in stedelijke gebieden. Voor jonge mannen komt daar vaak nog de verplichte militaire dienst bij, werken is in die periode niet mogelijk. Dit heeft soms ook invloed op persoonlijke plannen, zoals trouwen en het starten van een gezin.
Ondersteuning helpt, maar lost niet alles
Veel migranten gaven aan dankbaar te zijn voor de herintegratieondersteuning die zij ontvingen. Die steun kan een belangrijke eerste stap zijn voor het opnieuw opbouwen of voortzetten van een bestaan in Turkije, maar blijkt in de praktijk niet voldoende om alle obstakels weg te nemen. In het huidige economische klimaat wordt het starten van een eigen onderneming door velen als een groot risico ervaren. Daarom kiezen teruggekeerde migranten steeds vaker voor ondersteuning bij huisvesting, om eerst rust en stabiliteit te creëren. Ook opleiding en het ontwikkelen van vaardigheden worden gezien als waardevolle investeringen in de toekomst; meerdere mensen hebben hun ondersteuning hiervoor ingezet.
Opvallend en veelzeggend, was dat verschillende migranten die we spraken aangaven open te staan voor een terugkeer naar Nederland, als er legale en veilige mogelijkheden zouden zijn. Deze wens laat zien hoe sterk internationale mobiliteit verweven blijft met persoonlijke ambities, kansen en veiligheid. Tegelijkertijd onderstreept het hoe complex en gelaagd terugkeer en herintegratie zijn.
De gesprekken in Turkije maken duidelijk hoe belangrijk het is om terugkeer niet te zien als een eindpunt, maar als een proces dat tijd, flexibiliteit en maatwerk vraagt. Realistische ondersteuning, afgestemd op de lokale context én de ervaringen van migranten, blijft essentieel. In nauwe samenwerking met partners blijven wij ons inzetten om die ondersteuning zo effectief en mensgericht mogelijk vorm te geven.
Een greep uit het alledaagse leven in Istanboel
